Sokol Beqiri: Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 τα έργα του Sokol Beqiri δρουν ως οπτική υπόµνηση του πολέµου, ως εικαστικός αντίκτυπος της θηριωδίας του· δηλωτικά του πανταχού παρόντος εγκλήµατος που έχει αφήσει τα σηµάδια του στην πόλη όπου εκείνος γεννήθηκε το 1964, την Πέγια του Κοσσυφοπεδίου. Με αφετηρία το διάσηµο ερώτηµα του Theodor W. Adorno σχετικά µε το αν είναι εφικτή η παραγωγή ποίησης µετά το Άουσβιτς, ο Beqiri περιδιαβάζει µια ζοφερή επικράτεια ιδεών και εικόνων, την οποία ένας πλατωνιστής θα µπορούσε να αποκαλέσει µίµηση του κακού. Αρκεί ν’ αναλογιστούµε, λόγου χάρη, την περφόρµανς που πραγµατοποιήθηκε στα χαλάσµατα του Grand Bazaar (1999) της Πέγια, την εγκατάσταση Kur engjujt vonohen (Όταν οι άγγελοι αργούν, 2001) και ιδιαίτερα το βίντεο Milka (2000), µε τις σκηνές του σφαγείου· µια ωµή αλληγορία η οποία παραπέµπει στη σφαγή αµάχων κατά τον πόλεµο του Κοσσυφοπεδίου, αλλά και νωρίτερα, όσο διαρκούσαν οι συγκρούσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Το έργο του διαθέτει χρονική διάσταση και έναν απώτερο σκοπό· αυτόν της σύγκρουσης µε τη διαιώνιση του κακού. Το ριζοσπαστικότερο όλων, σε αυτόν τον κύκλο έργων, το Fundi i ekspresionizmit: pikturuar nga një i çmendur (Το τέλος του εξπρεσιονισµού: φιλοτεχνηµένο από έναν µανιακό, 2001), παίρνει το είδος του πολεµικού ντοκιµαντέρ και το µεταχειρίζεται σαν readymade. Εδώ ο Beqiri επεξεργάζεται διακριτικά τρεις φωτογραφίες θυµάτων πολέµου από την Πέγια: ενός µαχαιρωµένου αγοριού, το κορµί του οποίου βρέθηκε στα ταραγµένα νερά του ποταµού Μπίστριτσα (πλέον ονοµάζεται Λούµπερντ), και άλλων δυο θυµάτων, τα οποία, αφού θανατώθηκαν, περιλούστηκαν µε βενζίνη και πυρπολήθηκαν. Όπως οµολογεί και ο ίδιος ο Beqiri, οι εικόνες αυτές είναι φορείς µιας έσχατης φρίκης· υπερτονίζοντάς τες, µετατοπίζει το επίκεντρο της προσοχής στην «εικαστική» επίδραση των φωτογραφιών που απαντώνται σε ντοκιµαντέρ, ιδιαίτερα όταν αυτές παρατηρούνται εκτός πλαισίου. Στο εν λόγω έργο η έκφραση στο πρόσωπο του αγοριού, καθώς εκείνο επιπλέει στα διάφανα νερά του ποταµού της Πέγια, ακτινοβολεί την οµορφιά ενός αγγέλου που έχει αποκοιµηθεί· οι δυο φωτογραφίες των καµένων σωµάτων, τυλιγµένων σε επίσης καµένες κουβέρτες, ανάγονται σε αφηρηµένες «εικαστικές συνθέσεις». Είναι πιθανό ο Beqiri να εισηγείται µια τέχνη του εγκλήµατος; Θα µπορούσε κάτι τέτοιο να είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από επαχθές; Και πράγµατι, πώς να διανοηθεί κανείς ότι υφίσταται κάτι το οποίο λογίζεται ως «καλλιτεχνική ταυτότητα» ή «καλλιτεχνική δηµιουργία», ενώ ταυτόχρονα έχει τις ρίζες του στην ακραία και µακάβρια αγριότητα που διαπράττει µια εγκληµατική φύση; Μήπως αυτό το έργο αποκηρύσσει το έγκληµα καθαυτό ή µάλλον τον ίδιο τον οντολογικό µεφιστοφελισµό της τέχνης και µετουσιώνεται, έτσι, στο τέλειο έγκληµα µίµησης και πλάνης; Shkëlzen Maliqi Rainer Oldendorf: Ως συγγραφέας που βάζει εισαγωγικά σηµειώµατα στην αρχή του κειµένου του –επιπλέον φωνές– ώστε να υπογραµµίσει την κεντρική ιδέα ολόκληρου του έργου, παραθέτω τα ακόλουθα στοιχεία για το έργο που ετοιµάζω, το marco14 and CIAM4 / Shipwreck with Spectator: Σε κάθε κουλτούρα αυτό που διαφεύγει από τον µόχθο της έννοιας –την αντίληψη ολόκληρης της πραγµατικότητας, του κόσµου, της ζωής και της ιστορίας– περνάει στα χέρια του µακροχρόνιου έργου µε εικόνες. Έτσι, ο ευφάνταστος προσανατολισµός όπου καταλήγει κανείς συµπυκνώνεται, µεταµορφώνεται και εξελίσσεται µέσα από µεταφορικά σχήµατα και συγκρίσεις. Ένα από τα απανταχού παρόντα πρότυπα είναι η ζωή που παροµοιάζεται µε θαλάσσιο ταξίδι. Περιλαµβάνει το ταξίδι µακριά από την πατρίδα και το ταξίδι προς αυτή, το λιµάνι και τα ξένα παράλια, το αραξοβόλι και τη ρότα στις θάλασσες, την καταιγίδα και την µπουνάτσα, τον κίνδυνο στη θάλασσα και το ναυάγιο όπου µόλις και µετά βίας επιβιώνει κανείς και απλώς παρακολουθεί αµέτοχος. Αυτή η µεταφορά δίνει το περίγραµµα ενός συνόλου που αποτελείται από πολλές συνθήκες και πιθανότητες· επιπλέον, θέτει το όριο για ό,τι είναι σχεδόν αδύνατον, το οποίο, στην καλύτερη περίπτωση, θα αποτελέσει αντικείµενο αφήγησης της απίθανης ιστορίας ενός ναυτικού.1 / The Film Society presents / DIARY [ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ] Ο L.MOHOLY-NAGY παρουσιάζει την ΤΑΙΝΙΑ του / TAGEBUCH. DIARY. JOURNAL L.MOHOLY-NAGY zeigt sein presents his présente son FILM / ARCHITECTS’ CONGRESS [ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ] / Μασσαλία. / Πρόεδρος van Eesteren (Άµστερνταµ) / Le Corbusier (Παρίσι) / Sert (Βαρκελώνη) / Moser (Ζυρίχη) / Γενικός Γραµµατέας Δρ Giedion (Ζυρίχη) / Bodoni (Μιλάνο) / Καρικατούρα προσωπογραφίας από επίπλωση υπνοδωµατίου. / Ισθµός της Κορίνθου. / Άφιξη της ελληνικής αντιπροσωπείας. / Πειραιάς. / Αθήνα. / Η Ακρόπολη. / Ο Ναός του Δία. / Η καινούρια δεξαµενή του Μαραθώνα που προµηθεύει µε νερό την Αθήνα. / Επίσηµη έναρξη του συνεδρίου. / Κρουαζιέρα στα ελληνικά νησιά. / Αίγινα. / Σέριφος. / Σαντορίνη. / Ίος. / Το ταξίδι της επιστροφής. / Ο καιρός είναι αρκετά ζεστός και πολλοί πέρασαν το βράδυ στο κατάστρωµα. / Μασσαλία και πάλι. / ΤΕΛΟΣ /2 Σε τελική ανάλυση, είσαι εντελώς µόνος σου, αλλά είναι και σαν να ανήκεις σε συµµορία κακοποιών. Δεν είσαι πλέον auteur, είσαι ένα στούντιο παραγωγής, ποτέ δεν ήσουν πολυπληθέστερος.3 Το marco είναι ένα πικαρέσκο φιλµ, ένα πορτρέτο µυθοπλασίας, που γυρίζεται αποσπασµατικά από το 1995 µε διαφορετικούς τρόπους – ο τελευταίος ήταν το marco 13, που παρουσιάστηκε στην έκθεση Soleil politique στο Μπολζάνο της Ιταλίας. Η ταινία διηγείται την ιστορία του Paul από τότε που άρχισε να ασχολείται µε την πολιτική της Αριστεράς τη δεκαετία του 1970 – ενσωµατώνει στην ιστορία τις εκάστοτε τοποθεσίες και συνθήκες παραγωγής κατά τη διάρκεια των γυρισµάτων. Τον Paul τον υποδύεται ο Marco Gallo, ένας φίλος του Rainer Oldendorf (γεννήθηκε το 1961) από τα εφηβικά του χρόνια στο Λόραχ της νοτιοδυτικής Γερµανίας, το µικρό όνοµα του οποίου έγινε και ο τίτλος της ταινίας. Είναι πολύγλωσσος και παίζει τον ρόλο του καταλύτη που φέρνει κοντά εντελώς διαφορετικούς ανθρώπους. Το marco 14 εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια ενός σεµιναρίου που συνδέει την Αθήνα και το Κάσελ το 2017. Pierre Bal-Blanc Pope L.: Το 2016 ήταν ένα έτος υπερβάλλουσας σεναριολογίας, βιτριολικών προσβολών, αληθοφανών ψεµάτων· ένα έτος µετα-αλήθειας (post-truth – που ανακηρύχθηκε λέξη της χρονιάς από το Λεξικό της Οξφόρδης). Ωστόσο, ήδη πριν από το βρετανικό δηµοψήφισµα και τη δαιµονοποίηση των µεταναστών εργατών, πριν από τις εκλογές στις Ηνωµένες Πολιτείες και τις κατοπινές εκατέρωθεν καταγγελίες των δυο κοµµάτων για ρωσική παρέµβαση, ο Pope.L είχε σκεφτεί να ξεκινήσει µια εκστρατεία ψιθύρων. Παρότι ο Pope.L έχει κρατήσει την εκστρατεία του σε χαµηλούς τόνους, αποζητά τον αντίκτυπό της. Η εκστρατεία του είναι µια αφηρηµένη έµπνευση, µια ατµόσφαιρα. Θα παρεισφρήσει και θα διαποτίσει τον πραγµατικό χώρο και την αστική υποδοµή της Αθήνας και του Κάσελ το 2017. Και στις δυο πόλεις υπάρχουν άνθρωποι για τους οποίους αξίζει να γραφτούν πράγµατα, και ο Pope.L, που γεννήθηκε στο Νιου Τζέρσεϊ το 1955, έµαθε γι’ αυτούς µε τη βοήθεια των ντόπιων και των φυσικών οµιλητών και τους κωδικοποίησε σε πληροφορίες-ψίθυρους. Στο σύνολό τους θα µπορούσαν να εκληφθούν ως µια ελάσσων ιστορία των δύο πόλεων της documenta 14. Ένας άλλος τρόπος να παρακολουθήσει κανείς την εκστρατεία είναι να αφουγκραστεί και να εντοπίσει επαναλαµβανόµενα µοτίβα – µοτίβα που ηχούν σαν µελωδία στ’ αυτιά κάθε επίδοξου κατασκόπου. Εδώ, ο τρόπος µε τον οποίο ο Pope.L µεταχειρίζεται τις λέξεις είναι ηχητικά ευκρινής. Σε ένα άλλο έργο του, στο πιο µακροσκελές έως τώρα (µεγαλύτερης διάρκειας και από το Whispering Campaign [Εκστρατεία ψιθύρων] για την documenta, που θα παρουσιαστεί σε δύο διαφορετικές πόλεις, σε διαφορετικές ζώνες ώρας, για συνολικά 163 µέρες επί εικοσιτετράωρης βάσης) υπάρχει µια αφήγηση η οποία είναι αποτυπωµένη µε µαρκαδόρους και στιλό, κυρίως σε κόλες χαρτί. Ξεχωρίζουµε τα εξής: οι µπλε άνθρωποι είναι το µέλλον· οι πράσινοι άνθρωποι είναι ελπίδα χωρίς λογική· οι κόκκινοι άνθρωποι είναι η κορυφή την οποία περιµένει εδώ και καιρό το παγόβουνο· οι µοβ άνθρωποι είναι το τέλος για τους πορτοκαλί ανθρώπους· οι µαύροι άνθρωποι είναι το παράθυρο και το σπάσιµο του παραθύρου· οι χρυσοί άνθρωποι χέζουν στον παρά τους· οι κόκκινοι άνθρωποι είναι από τον άρη, οι πράσινοι άνθρωποι είναι από το νιου τζέρσεϊ· οι καφέ άνθρωποι είναι η πράσινη ακτίνα· οι κίτρινοι άνθρωποι είναι νερουλοί· οι µπλε άνθρωποι (αν υποθέσουµε πως είναι θεία δηµιουργήµατα, και όντως, τα πάντα είναι, ακόµα και όσα δεν είναι), οι µπλε άνθρωποι, λοιπόν, είναι τα δάκρυα του θείου όταν αυτό κοιµάται· οι καφέ άνθρωποι είναι λαθροµετανάστες· οι λευκοί άνθρωποι είναι µονάδα αφαλάτωσης στο πουέρτο ρίκο· οι µοβ άνθρωποι είναι ο σωρός των πτωµάτων στην τηλεόραση: xxixx xxxxxx xxx xxxx xrxxn xxxxxxx: 1, 7, 186, 4, 101. Εκείνος τα αποκαλεί «Skin Set Drawings». Ο κόσµος αποζητά ταξινόµηση και συστήµατα. Monika Szewczyk Share