Συντονισμός Olu Oguibe, με τους Faith Adiele, Phillip U. Effiong, Okey Ndibe, Vivian Ogbonna, Obiageli Okigbo, E.C. Osondu, Emeka Okereke

Πριν από πενήντα χρόνια, το 1967, ένας άθλιος εμφύλιος πόλεμος ξέσπασε στη Νιγηρία, το κράτος της Δυτικής Αφρικής το οποίο μόλις είχε κατακτήσει την ανεξαρτησία του· ήταν ένας πόλεμος που έμελλε να οδηγήσει σε μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές καταστροφές του 20ού αιώνα. Στον πόλεμο της Μπιάφρας, που διήρκεσε περισσότερο από τριάντα μήνες, χάθηκαν περίπου τρία εκατομμύρια ζωές, κατά κύριο λόγο παιδιά που πέθαναν λόγω υποσιτισμού και ασιτίας, αφότου η Νιγηρία επέβαλε παγκόσμιο αποκλεισμό στους κατοίκους της Μπιάφρας οι οποίοι απαιτούσαν μια ασφαλή πατρίδα. Το προηγούμενο έτος, δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι της Μπιάφρας είχαν δολοφονηθεί κατά κύματα σε πογκρόμ εθνοκάθαρσης που έγιναν σε διάφορα μέρη της Νιγηρίας. Αυτό ανάγκασε τους περίπου δύο εκατομμύρια επιζώντες να διαφύγουν στην πατρογονική τους εστία στην τότε Ανατολική Νιγηρία, αναζητώντας ασφαλές καταφύγιο. Η ανθρωπιστική κρίση που επακολούθησε και η συνεχής βία εναντίον αυτού του πληθυσμού τελικά τον οδήγησε να ανεξαρτητοποιηθεί από τη Νιγηρία· κατόπιν τούτου, η Νιγηρία κήρυξε τον πόλεμο στους αποσχισθέντες. Ο θάνατος και η σφαγή στην Μπιάφρα προκάλεσαν τη διεθνή κατακραυγή, όπως και η σύμπραξη των παγκόσμιων δυνάμεων, ειδικά της Μεγάλης Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης, για την καταστολή της εξέγερσης και του αγώνα για επιβίωση στην Μπιάφρα. Το 1968 υπολογιζόταν ότι σχεδόν 6.000 κάτοικοι της Μπιάφρας πέθαιναν καθημερινά, στην πλειονότητά τους πεινασμένα παιδιά. Οι φωτογραφίες των υποσιτισμένων παιδιών της Μπιάφρας με τις πρησμένες κοιλιές κοσμούσαν τα εξώφυλλα των ειδησεογραφικών περιοδικών και τα βραδινά δελτία ειδήσεων στις τηλεοράσεις όλου του κόσμου. Ο John Lennon, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, επέστρεψε το μετάλλιο του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στη βασίλισσα Ελισάβετ και ο Jean-Paul Sartre περιέγραψε την Μπιάφρα ως τη συνείδηση του 20ού αιώνα. Ακόμα και ο Winston Churchill, εγγονός του Βρετανού πρωθυπουργού, έγραψε μια σειρά άρθρα σε εφημερίδα καταγγέλλοντας την κατάσταση στην Μπιάφρα.

Σε όλο τον κόσμο φοιτητές οργάνωναν διαδηλώσεις, καθιστικές διαμαρτυρίες μπροστά σε πρεσβείες, μέχρι και απεργία πείνας στη Νορβηγία. Στις 29 Μαΐου 1969, ο Bruce Mayrock, ένας εικοσάχρονος φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Columbia στη Νέα Υόρκη, αυτοπυρπολήθηκε μπροστά στο κτίριο των Ηνωμένων Εθνών για να καταγγείλει την αποτυχία του γενικού γραμματέα Ου Θαντ να λάβει μέτρα ώστε να σταματήσει ο πόλεμος γενοκτονίας εναντίον της Μπιάφρας. Ο Mayrock πέθανε την επόμενη μέρα. Μουσικοί όπως ο Jimi Hendrix και η Joan Baez έδωσαν συναυλίες για να ευαισθητοποιήσουν το κοινό και να συλλέξουν βοήθεια για την Μπιάφρα. Μια ομάδα νέων Γάλλων γιατρών που πήγαν ως εθελοντές στην Μπιάφρα θα ίδρυαν στο μέλλον την οργάνωση Γιατροί Χωρίς Σύνορα (Médecins sans Frontières) ως αντίδραση στον ανθρώπινο πόνο που αντίκρισαν εκεί.

Επί δύο ημέρες φέτος το καλοκαίρι, στις 30 Ιουνίου και την 1η Ιουλίου 2017, παιδιά που επέζησαν από τον πόλεμο της Μπιάφρας θα συγκεντρωθούν για πρώτη φορά στην Αθήνα, στο πλαίσιο της documenta 14, για να μοιραστούν τις ιστορίες τους, να αφηγηθούν πώς επιβίωσαν από τις συγκλονιστικές τραγωδίες και τα τραύματα της σύρραξης, τον μαζικό εκτοπισμό και τον αποχωρισμό από την οικογένεια, καθώς και πώς αντιμετώπισαν την απώλεια, τον λιμό και την πείνα. Επίσης, θα αφηγηθούν πώς επέζησαν, χάρη στο σθένος του ανθρώπινου πνεύματος και στην ανθρωπιστική παρέμβαση ατόμων από όλη την υφήλιο, που έστειλαν βοήθεια στην Μπιάφρα ή δέχτηκαν παιδιά πρόσφυγες από την Μπιάφρα. Σήμερα η Μπιάφρα παραμένει επίκαιρη, όχι μόνο ως σύμβολο του σχεδόν ακατόρθωτου αγώνα ενός κατατρεγμένου λαού για αυτοδιάθεση και για την ίδρυση μιας ασφαλούς πατρίδας, αλλά και επειδή η επακόλουθη ανθρωπιστική καταστροφή αντικατοπτρίζεται στη μοίρα των προσφύγων που προσπαθούν να διαφύγουν από παρόμοιες κρίσεις στη Συρία και στη Μέση Ανατολή, καθώς και στην προσπάθειά τους να βρουν ασφάλεια στην Ευρώπη και σε άλλα μέρη του κόσμου. Οι μαρτυρίες των επιζώντων από την Μπιάφρα υπενθυμίζουν το τίμημα σε ανθρώπινες ζωές κάθε σύγκρουσης. Και μόνο η παρουσία και η επιβίωση αυτών των αντρών και γυναικών, κάποιοι από τους οποίους έχουν πλέον απογόνους, υπογραμμίζει πώς η ανθρωπιστική παρέμβαση μπορεί να συμβάλει στη διάσωση ολόκληρων γενεών και να διατηρήσει τις εθνότητες.

Την εκδήλωση οργάνωσε ο Olu Oguibe, ένα από τα παιδιά που επιβίωσαν, του οποίου το έργο, μια πραγματεία του πολέμου, με τίτλο Biafra Time Capsule (Χρονοκάψουλα της Μπιάφρας), εκτίθεται στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) στην Αθήνα έως τις 16 Ιουλίου 2017.

Παρασκευή 30 Ιουνίου

• 5-6:30 μ.μ. Εισαγωγικά σχόλια - Olu Oguibe, Bonaventure Ndikung, Paul Preciado
• 6:30-8 μ.μ. Κατάθεση μαρτυρίας 1 – Surviving the War Inside Biafra (Επιβιώνοντας από τον πόλεμο στην Μπιάφρα) – Okey Ndibe, EC Osondu
• 8-9 μ.μ.Διάλειμμα
• 9-10:30 μ.μ. Κατάθεση μαρτυρίας 2 – Surviving the War Outside Biafra (Επιβιώνοντας από τον πόλεμο εκτός Μπιάφρας) – Faith Adiele, Obi Okigbo, Phillip U. Effiong
• 10:30-12 μ.μ. Κατάθεση μαρτυρίας 3 – Surviving the Peace: Biafra’s Children in the Aftermath of War (Επιβιώνοντας εν καιρώ ειρήνης: Τα παιδιά της Μπιάφρας την επαύριον του πολέμου) – Phillip Effiong και Olu Oguibe

Σάββατο 1 Ιουλίου

• 6-7:15 μ.μ. Κατάθεση μαρτυρίας 4 – Generations and Legacies: Retrieving Biafra’s Memory (Γενιές και κληρονομιές: Αναζητώντας τη μνήμη της Μπιάφρας) – Vivian Ogbonna, Emeka Kupeski Okereke
• 7:15-8:30 μ.μ. Ολομέλεια – Art, Conflict, and Trauma (Τέχνη, σύγκρουση και τραύμα) – Όλοι οι ομιλητές
• 8:30-9:30 μ.μ. Διάλειμμα
• 9:30-11 μ.μ. Καταληκτική συνεδρία – Learning from Biafra (Μαθαίνοντας από την Μπιάφρα) – Όλοι οι ομιλητές