Το ΕΜΣΤ παρουσιάζει με χαρά την πρώτη ατομική έκθεση στην Ελλάδα του διεθνώς αναγνωρισμένου καλλιτέχνη Sammy Baloji.

Επί είκοσι και πλέον χρόνια, ο Baloji διερευνά τις περίπλοκες σχέσεις μεταξύ πολιτισμικής ταυτότητας, ιστορίας της αποικιοκρατίας και βιομηχανικής εκμετάλλευσης στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.  Ειδικότερα, το έργο του εστιάζει στην πολιτισμική, αρχιτεκτονική και βιομηχανική κληρονομιά της διαφιλονικούμενης και πλούσιας σε ορυκτά μέταλλα επαρχίας της Κατάνγκα (στα νοτιοανατολικά της χώρας), εξετάζοντας κριτικά τον αντίκτυπο της βελγικής αποικιοκρατίας.

Η ατομική έκθεση του Baloji που παρουσιάζεται στο ΕΜΣΤ με τίτλο Echoes of History, Shadows of Progress | Απόηχοι της ιστορίας, σκιές της προόδου περιλαμβάνει εγκαταστάσεις, έργα βίντεο και φωτογραφικές σειρές από τα τελευταία δώδεκα χρόνια της καλλιτεχνικής δραστηριότητάς του, αλλά και το Meandering (2025), καινούριο έργο που είναι ανάθεση και παραγωγή του ΕΜΣΤ. Η έκθεση επικεντρώνεται στην καλλιτεχνική έρευνα του Baloji στην ιστορία, τη σύγχρονη πραγματικότητα και τις εγγενείς αντιφάσεις της συγκρότησης του Κονγκό. Τα έργα εξετάζουν τις αμφίδρομες σχέσεις μεταξύ της προ-αποικιακής Αυτοκρατορίας του Κονγκό και της Ευρώπης, καθώς και τις συνέπειες που είχε στη φύση και στον πολιτισμό η βίαιη εκμετάλλευση του λαού και των φυσικών πόρων που υπέστη η χώρα του υπό το βελγικό αποικιοκρατικό καθεστώς. Τέλος, στρέφει την προσοχή της στις σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου της περιοχής από τις μεγάλες εταιρίες και στην οικολογική καταστροφή που επιφέρουν.

Το The Meandering, είναι μια επιτόπια εγκατάσταση που βασίζεται στην έρευνα του Baloji σχετικά με τις ανταλλαγές μεταξύ του Βασιλείου του Κονγκό (1390-1914) και της Ευρώπης, καθώς και για τα συνακόλουθα αποικιοκρατικά ευρωπαϊκά συστήματα ταξινόμησης και δημιουργίας γνώσης. Το έργο αμφισβητεί τις ευρωκεντρικές ιεραρχίες στην ιστορία της τέχνης και υπενθυμίζει πως η Δυτική Ευρώπη οικειοποιήθηκε την ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, από την Αναγέννηση και μετά, για να κατασκευάσει συνέχειες με ένα υποτιθέμενα ένδοξο παρελθόν. Αντίθετα, αντικείμενα από αποικιακές περιοχές, όπως το βασίλειο του Κονγκό, αποκλείστηκαν από την αφήγηση, επειδή δεν εξυπηρετούσαν αυτή τη λειτουργία συμβολικής καταξίωσης. Ίχνη αυτής της οικειοποίησης διακρίνονται επίσης στον τρόπο με τον οποίο η σύγχρονη Ελλάδα, με την επικουρία φιλολόγων και αρχαιολόγων, επανερμήνευσε την αφρικανική παρουσία στην περιοχή, ενισχύοντας αποικιοκρατικές αφηγήσεις.

Ο τίτλο της έκθεσης Απόηχοι της ιστορίας, σκιές της προόδου αναφέρεται στην αποικιοκρατική κληρονομιά που είναι ακόμη παρούσα και στοιχειώνει το σύγχρονο Κονγκό, καθώς η οικονομική εκμετάλλευση συνεχίζεται. Η κριτική ματιά του Baloji φωτίζει αριστοτεχνικά τις σύγχρονες κοινωνίες, δείχνοντάς μας πως τα κοινωνικά στερεότυπα διαμορφώνουν ακόμη τις συλλογικές μνήμες.

Ο Sammy Baloji γεννήθηκε το 1978 στο Λουμπουμπάσι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό και σήμερα μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ της γενέτειράς του και των Βρυξελλών.  Έργο του Baloji περιλαμβάνεται επίσης στη μεγάλη ομαδική έκθεση Γιατί να κοιτάμε τα ζώα; Δικαιοσύνη για τις μη ανθρώπινες ζωές, που παρουσιάζεται στο EMΣΤ από τις 15 Μαΐου 2025 και 15 Φεβρουαρίου 2026.

Επιμέλεια: Ιόλη Τζανετάκη